5 veelgestelde vragen over gebarentaal en hun antwoorden

Handen
@bron

Hoera! Vandaag is Vlaamse Gebarentaal 11 jaar erkend en dat moet gevierd worden!  Als toekomstig tolk Vlaamse Gebarentaal wil ik dit niet stilletjes voorbij laten gaan. Hoe wil ik dat vieren? Door enkele mythes over Gebarentaal de wereld uit te helpen. Naar mijn mening doen er nog steeds te veel onjuistheden de ronde.

Ik wil hier toch benadrukken dat het is zeker geen schande is als je dezelfde vragen had. Niet iedereen kan alles weten over elk vakgebied.

1. Is Gebarentaal universeel?

Dit is mijn nummer 1 meest voorkomende vraag die ik te horen krijg. Het antwoord is gewoon ‘nee’. Zo bestaat er bijvoorbeeld: Vlaamse Gebarentaal (VGT), Nederlandse gebarentaal (NGT), American Sign Language (ASL) etc. Gebarentalen zijn natuurlijke talen en die evolueren nu eenmaal overal anders. Zelfs binnen de Vlaamse Gebarentaal zijn er heel wat verschillen. Een Dove uit West-Vlaanderen heeft andere gebaren dan een Dove uit Limburg. Ook tussen generaties in zit er heel wat verschil in de gebaren. Op die manier zijn er enorm veel gebaren voor het woord ‘verjaardag’.

2. Zou het niet makkelijker om een universele gebarentaal te maken?

Aangezien het antwoord op vraag 1 ‘nee’ is, volgt dan vaak deze vraag. Inderdaad, het zou wel makkelijker zijn als er een universele gebarentaal bestaat. Jammer genoeg werkt taal zo niet. Kijk maar naar het Esperanto, dat plan is ook gefaald. Of neem nu Engels, een natuurlijke taal die zelfs niet iedereen beheerst.

Er bestaat wel zoiets als ‘International Sign Language’, maar dat is geen taal. Het is een gebarensysteem om de communicatie tussen Doven uit verschillende landen makkelijker te maken. Maar ik herhaal: het is geen taal. Kijk maar naar de tolken van Eurovisiesongfestival, die zeggen bitter weinig, maar ze brengen het idee van het nummer wel over. Kijk maar naar dit fragment, zoals je kan zien danst de tolk meer dan echt te tolken:

3. Volgt Vlaamse Gebarentaal het Nederlands?

Ja en nee. Bij sommige Gebarentalen zoals de Vlaamse Gebarentaal (VGT) moeten je lippen het woord zeggen dat je gebaart. Dit is een grammaticaal aspect van VGT. Ook zijn sommige uitdrukkingen volledig van het Nederlands overgenomen zoals ‘onderweg’. Sommige Doven gebaren letterlijk ‘Onder-Weg’.

Maar de Vlaamse Gebarentaal heeft een eigen grammatica en een eigen zinsvolgorde. Ook komen er in de grammatica nog extra factoren bij. Zo bestaat de grammatica uit mimiek, ruimtegebruik, rolnemen… Daarom is er nood aan tolken Vlaamse Gebarentaal om het journaal te tolken, ondertitels voldoen niet.

Je kan dus niet zeggen dat Vlaamse Gebarentaal het Nederlands blindelings volgt, maar ze zijn ook niet los van elkaar te denken.

4. Heeft elk gebaar een verklaring of oorsprong?

Als mensen dan vragen om een gebaar volgt meestal de vraag “en waarom gebaar je dat zo?” Het idee dat Gebarentaal alleen maar hoort uit te beelden (zoals bij het spel pictionary) leeft nog. Toegegeven, bij veel gebaren kan je zien wat hun oorsprong is. Neem nu bijvoorbeeld de gebaren voor ‘gsm’ of ‘drinken’. Ik denk dat je al kan raden hoe je dat moet gebaren. Aan het oor en aan de mond. Zulke gebaren zijn logisch, maar andere gebaren zijn willekeurig. Net zoals bij het Nederlands kan je ook niet telkens vragen ‘waarom zeggen wij tegen een stoel een stoel?’.

5. Wat is nu het juiste woord? Doof(stom)? Gehoorgestoord? Doventolk?

Je mag zeggen zoals het is. Mensen die niet kunnen horen, noem je doof. Mensen die slecht horen, zijn slechthorend. Het zijn zeker geen beledigende termen, andere termen wel. Vooral het woord ‘doofstom’ is erg beledigend want het impliceert dat Doven niet kunnen praten. Dat kunnen ze wel. Ook woorden zoals gehoorgestoord, zijn verouderd.

Heel veel mensen zeggen dat ik zal afstuderen als Doventolk. Dat wordt echter onmogelijk voor mij. Doventolk zijn immers doof. Ik kan horen en daarom word ik een Tolk Vlaamse Gebarentaal. Hoe kan een tolk tolken als hij doof is? Simpel, door tussen gebarentalen te tolken of een Nederlandse tekst in Gebarentaal om te zetten. Zoals bijvoorbeeld het kinderjournaal in België ‘karrewiet’, dat wordt getolkt door Doven. Op die manier wordt de Gebarentaal door een moedertaalspreker gebaard en is de kwaliteit beter en ten tweede hebben Dove kinderen een positief beeld over Doven.

Het is dan ook jammer dat nieuwssites de foute termen blijven gebruiken, want zo blijven de termen voortleven.

Ik hoop dat jullie iets hebben bijgeleerd! Wil je meer lezen over Gebarentaal? Hier zijn enkele nuttige video’s:

Advertenties

22 thoughts on “5 veelgestelde vragen over gebarentaal en hun antwoorden

  1. Weer wat bijgeleerd, echt interessant. Ik wist wel dat er verschillende gebarentalen waren en het heeft me zelf altijd geïntrigeerd. Ik heb zelfs een tijdje op een site die het aanbood één woord per dag proberen onder de knie te krijgen, maar als je het niet in de praktijk kan brengen dan vergeet je het supersnel dus ben ermee gestopt. Dit is nochtans echt een taal die ik ook wel graag zou leren en ik vind het ergens ook wel leuk dat het iets is dat een beetje speciaal is en niet veel mensen dan kunnen.

    Liked by 1 persoon

    1. Dank je! Het doet me plezier dat te lezen! 😀 En ja daar heb je gelijk in, als je het niet kan gebruiken, dan verleer je het 🙂 Ik weet niet van waar in België je precies bent, maar er worden in Gent en Mechelen tolkopleidingen aangeboden. Daar kan je ook Vlaamse Gebarentaal leren en wanneer je tolken niets voor jou vindt, kan je vroegtijdig stoppen. Ook op andere plekken worden denk ik wel cursussen aangeboden 🙂

      Liked by 1 persoon

      1. Dank je voor de info! Mechelen is dichtst bij Brussel, maar vraag me af of er veel of tenminste voldoende werk in te vinden is en in welke sector dan, want ik wil er dan wel iets mee ‘doen’. Veel stof om over na te denken en misschien wat meer opzoekingen over te doen.

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s